Mijn hond bijt, wat nu?

Dit artikel is geschreven als reactie op een commentaar onder een recente Facebook post, waarin iemand stelt dat "een hond altijd moet kunnen bijten ter verdediging" of dat "bijten hoort bij hond zijn."

Hoewel het waar is dat honden zich natuurlijk moeten kunnen verdedigen, is het belangrijk om realistisch te zijn: het is uitzonderlijk dat honden zomaar mensen gaan bijten zonder voorafgaande waarschuwing of duidelijke aanleiding. De meeste bijtincidenten ontstaan uit angst, onveiligheid, slechte socialisatie, of frustratie – situaties die grotendeels voorkomen kunnen worden door verantwoord eigenaarschap en vroegtijdige begeleiding.

Tegelijkertijd is het cruciaal om te begrijpen wat de juridische, financiële en praktische gevolgen van een bijtincident in België werkelijk zijn – zowel voor je hond als voor jezelf als eigenaar. Dit artikel werkt die gevolgen uit, zodat je als hondeneigenaar weloverwogen keuzes kan maken, je bewust bent van je verantwoordelijkheden, en je weet hoe je ernstige situaties het beste kan voorkomen.

De gevolgen van een hondenbeet in België zijn aanzienlijk en kunnen zowel juridisch, financieel als praktisch zwaar wegen voor de hondeneigenaar.

Juridische aansprakelijkheid

Wie een dier onder zijn hoede neemt, is niet alleen verantwoordelijk voor de zorg van het dier, maar draagt eveneens het juridische risico voor de schade die het dier aanricht. In het Belgische recht is dit verankerd in artikel 6.17 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek, hetgeen bepaalt dat de bewaarder van een dier aansprakelijk is voor de schade die het dier veroorzaakt.​

Deze zogenaamde (foutloze) aansprakelijkheid (of risico-aansprakelijkheid) houdt in dat het enkele feit dat een dier schade veroorzaakt, voldoende is om de bewaarder aansprakelijk te stellen. De gedraging of intentie van de bewaarder speelt in dat opzicht geen rol – je bent aansprakelijk, zelfs als je het incident niet kon voorzien of verhinderen.​

Belangrijk hierbij is het begrip 'bewaarder': dit is degene die feitelijk zeggenschap heeft over het dier en aldus de daadwerkelijke leiding en toezicht over het dier uitoefent. In de meeste gevallen zal dat de eigenaar zijn, doch dit kan ook een andere persoon zijn die het dier tijdelijk verzorgt (bijvoorbeeld een oppas). De feitelijke controle over het dier op het moment van het incident is doorslaggevend.​

Toch is deze verregaande aansprakelijkheid niet onbeperkt. Het Nieuw Burgerlijk Wetboek houdt immers rekening met de gedragingen van het slachtoffer in artikel 6.20. In gevallen waarin het slachtoffer zelf heeft bijgedragen aan het ontstaan van de schade, bijvoorbeeld door roekeloos of onvoorzichtig gedrag, kan de schadevergoeding worden verminderd in verhouding tot diens aandeel in de oorzaak. Wanneer het slachtoffer de schade zelfs opzettelijk heeft uitgelokt, vervalt het recht op schadevergoeding volledig.​

Financiële gevolgen

Het slachtoffer kan een schadevergoeding eisen voor medische kosten, eventuele langdurige infecties, schrikreacties, angstgevoelens, littekens en alle andere materiële en immateriële schade. Deze kosten kunnen aanzienlijk oplopen.

Een familiale verzekering (BA gezin) is daarom essentieel; die dekt doorgaans schade door je hond aan derden, maar niet aan eigen gezinsleden of bij puur contractuele schade (bv. gehuurde vakantiewoning)

Maatregelen door de burgemeester

Hoewel de juridische basis federaal/landelijk is, worden maatregelen na een bijtincident in de praktijk vaak op gemeentelijk niveau genomen. Gemeenten en steden werken met politiereglementen, GAS‑boetes en lokale protocollen rond “gevaarlijke honden”.​

In Gent is het bijvoorbeeld mogelijk dat de politie kan jouw hond tijdelijk bij je komt weghalen als dat nodig is voor de openbare rust en veiligheid, en de hond tot maximaal zes maanden op jouw kosten in het stedelijk asiel onderbrengt. Binnen die periode moet je met de politie een overeenkomst sluiten over hoe je je hond voortaan onder controle houdt op publiek toegankelijke plaatsen en onder welke voorwaarden je hem terugkrijgt.

Na een bijtincident kan de burgemeester van jouw gemeente op basis van zijn politiebevoegdheden maatregelen opleggen. Deze kunnen variëren van:​

• Aanleiding- en muilkorfgebod voor de hond in openbare ruimtes​

• Verplichte gedragstherapie of training bij een erkende gedragstherapeut​

• Tijdelijke of definitieve inbeslagname van de hond​

• Verhuisplicht: de hond moet de gemeente verlaten​

• Euthanasie: in extreme gevallen kan de burgemeester beslissen dat de hond ingeslapen moet worden​

  
  

De burgemeester beslist vaak op advies van een onafhankelijke risico-assessment door gedragsdeskundigen, die onderzoeken of er kans is op herhaling en welke maatregelen noodzakelijk zijn.​

Registratie en meldingsplicht

Bij een ernstig bijtincident dien je best klacht in bij de politie zodat er een proces-verbaal kan worden opgesteld, maar een uniforme, expliciete meldingsplicht voor elke hondenbeet bestaat vandaag in Vlaanderen nog niet. Op federaal en Vlaams niveau wordt gewerkt aan een gegevensdatabank voor bijtincidenten met honden, zodat herhaalde incidenten beter kunnen worden opgevolgd en burgemeesters sneller passende maatregelen kunnen nemen.

Na een hondenbeet is het altijd aangewezen dat de gebeten persoon een arts raadpleegt, die het risico op infectie of, in uitzonderlijke contexten, hondsdolheid beoordeelt en indien nodig verdere stappen met de bevoegde instanties opstart.

Strafrechtelijke gevolgen

In ernstige gevallen kan het dossier naar het parket worden doorgestuurd. De rechtbank kan dan boetes opleggen of zelfs een levenslang verbod op het houden van dieren uitspreken (algemeen of beperkt tot bepaalde diersoorten). Bij overtreding van zo'n verbod worden de dieren onmiddellijk in beslag genomen.​

Impact op hond en eigenaar

Een bijtincident heeft vaak grote emotionele en praktische impact: schuldgevoel, angst voor klachten van buren, stress over de toekomst van de hond, financiële kosten voor juridische bijstand en gedragstherapie, en in het ergste geval het verlies van de hond door inbeslagname of euthanasie. Preventie door vroegtijdige gedragsbegeleiding, socialisatie en het serieus nemen van waarschuwingssignalen is daarom cruciaal.

Een bijtincident is ernstiger dan veel hondeneigenaars beseffen – juridisch, financieel én emotioneel. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn en zich snel opstapelen. Als jouw hond in een bijtincident betrokken is geraakt, of als je merkt dat je hond agressief gedrag vertoont, signalen van onveiligheid geeft of duidelijk reactief is aan de lijn, wacht dan niet tot het erger wordt.

Hoe sneller je stap voor stap aan gedragsverandering werkt, des te beter de prognose en des te meer je de kans verkleint dat het tot een echt bijtincident komt. Bij Hond in Actie helpen we je met een gedegen assessment, een realistisch plan en praktische begeleiding om jouw hond – en jezelf – veilig en zelfzeker door het dagelijks leven te laten gaan.

Neem contact op voor een kennismaking, hoe eerder we starten, hoe meer we kunnen voorkomen.

Contact